Conestoga Vagonu olarak bilinen kendine has รถzelliklere sahip atlฤฑ yรผk vagonunun kรถkenleri, 18. yรผzyฤฑlฤฑn ortalarฤฑndan sonlarฤฑna kadarki dรถnemde, Pensilvanyaโdaki Lancaster Countyโnin Conestoga Nehri bรถlgesine kadar gitmektedir. Kendine รถzgรผ kavisli zemini ve ahลap รงemberler รผzerine monte edilmiล kanvas รถrtรผleri ile dรถnemine damga vurmuล Conestoga Vagonlarฤฑ, takip eden yรผzyฤฑl boyunca, รถzellikle Pensilvanyaโda ve Maryland, Ohio, Virginia gibi รงevre eyaletlerde, รงiftlik รผrรผnlerini ลehirlere taลฤฑmak ve ลehirdeki mallarฤฑ da kฤฑrsal bรถlgelere taลฤฑmak amacฤฑyla sฤฑklฤฑkla kullanฤฑlmฤฑลlardฤฑr.
Kategori: Tarihi Makale
Sonun Baลlangฤฑcฤฑ: Stalingrad
Stalingrad Savaลฤฑ (17 Temmuz 1942 - 2 ลubat 1943), 2. Dรผnya Savaลฤฑ sฤฑrasฤฑnda Stalingrad ลehrinin (ลimdiki adฤฑ Volgograd) Alman saldฤฑrฤฑlarฤฑna karลฤฑ Kฤฑzฤฑl Ordu tarafฤฑndan baลarฤฑlฤฑ savunmasฤฑnฤฑ iรงeren bir muharebe dรถnemidir. Ruslar bunu Bรผyรผk Vatanseverlik Savaลฤฑ'nฤฑn en bรผyรผk savaลlarฤฑndan biri olarak gรถrmekle birlikte รงoฤu tarihรงi de Stalingrad Savaลฤฑโnฤฑn tรผm รงatฤฑลmanฤฑn en bรผyรผk savaลฤฑ olduฤunda hem fikirdir. Stalingradโda alฤฑnan yenilgi Almanlarฤฑn Sovyetlerโin iรงerilerine yฤฑldฤฑrฤฑm hฤฑzฤฑnda olan ilerleyiลini durdumakla kalmamฤฑล aynฤฑ zamanda genel muharebenin gidiลatฤฑnฤฑ da Mรผttefikler lehine รงevirmiล ve Sovyetler aรงฤฑsฤฑndan Berlinโe uzanan serรผvenin de baลlangฤฑcฤฑ niteliฤinde olmuลtur.
Popรผler Kรผltรผrde Mafya
20. yรผzyฤฑlฤฑn baลlarฤฑnda ฤฐtalyaโdan -รถzellikle Gรผney ฤฐtalyaโdan- Amerikaโya gรถรง eden devasa gรถรงmen kitlesinin yalnฤฑzca ufak bir yรผzdesi gangsterlerden oluลuyordu. Yine de โmafyaโ kelimesi -birรงok sฤฑkฤฑntฤฑya kadar- ฤฐtalyan-Amerikalฤฑ kimliฤinin popรผler bir ifadesi haline geldi. Bu durum ise bรผyรผk รถlรงรผde Francis Ford Coppolaโnฤฑn 1972 Oscar รถdรผllรผ baลarฤฑlฤฑ filmi โThe Godfather (Baba)โdan (Mario Puzoโnun romanฤฑndan uyarlanan film) ve gangster konulu film tรผrรผnรผn yeniden ลekillendirilmesinden kaynaklanmaktadฤฑr.
Aydฤฑnlanma รaฤฤฑ
Aydฤฑnlanma, 17. ve 18. yรผzyฤฑllarda, Avrupaโda Tanrฤฑ, akฤฑl, doฤa ve insanlฤฑkla ilgili fikirlerin geniล kabul gรถren bir dรผnya gรถrรผลรผne sentezlendiฤi ve sanat, felsefe ve siyasette devrimci geliลmelere yol aรงan entelektรผel bir harekettir. Aydฤฑnlanma dรผลรผncesinin merkezinde, insanlarฤฑn evreni anlama ve kendi koลullarฤฑnฤฑ iyileลtirme gรผcรผ olan aklฤฑn-nedenselliฤin kullanฤฑlmasฤฑ ve yaygฤฑnlaลtฤฑrฤฑlmasฤฑ vardฤฑ. Rasyonel olan insanฤฑn hedefleri bilgi, รถzgรผrlรผk ve mutluluk olmalฤฑ idi.
Amerikan ฤฐรง Savaลฤฑ-Gettysburg Muharebesi
Gettysburg Muharebesi, Amerikan ฤฐรง Savaลโฤฑnda bir dรถnรผm noktasฤฑydฤฑ ve Birlik kuvvetlerinden 23.000 kiลinin รถldรผrรผlmesine, yaralanmasฤฑna veya kaybฤฑna neden oldu. Konfederasyon kuvvetlerinden ise yaklaลฤฑk 25.000 kiลilik kayฤฑp verildi. 19 Kasฤฑm 1863โte Baลkan Lincoln, -Gettysburg Muharebesiโnin yapฤฑldฤฑฤฤฑ yerde- yeni bir ulusal mezarlฤฑฤฤฑn ithaf edilmesi esnasฤฑnda รผnlรผ Gettysburg Konuลmasฤฑโnฤฑ yaptฤฑ. Amerikan ฤฐรง Savaลฤฑ, Nisan 1865โte General Leeโnin Kuzey Virginia Ordusuโnun teslim olmasฤฑyla sonuรงlandฤฑ.
Gandhi Suikastฤฑ
Gandhi, Hindistanโฤฑn dini gerilimini sona erdirmek iรงin oruรงlara ve sorunlu bรถlgelere ziyaretlere baลvurma yoluna gitti. Yine Yeni Delhiโde bรถyle bir olay esnasฤฑnda radikal Hindulardan biri olan Nathuram Godse -Gandhiโnin Mรผslรผmanlara karลฤฑ hoลgรถrรผlรผ tutumunu gerekรงe gรถstererek- ona รถlรผmcรผl bir ลekilde ateล etti. Yaลamฤฑ boyunca Mahatma ya da โBรผyรผk Ruhโ olarak bilinen Gandhiโnin ikna edici sivil itaatsizlik yรถntemleri, baลta Amerika Birleลik Devletleriโndeki Martin Luther King Jr. olmak รผzere tรผm dรผnyadaki sivil haklar hareketlerinin liderlerini etkiledi.
Mihver ฤฐttifakฤฑ
Mihver ฤฐttifakฤฑ, II. Dรผnya Savaลฤฑ'nda Mรผttefik Gรผรงlerโin karลฤฑsฤฑnda yer alan; Almanya, ฤฐtalya ve Japonya baลkanlฤฑฤฤฑndaki koalisyondur. ฤฐttifak, Almanya ve ฤฐtalya arasฤฑndaki bir dizi anlaลmanฤฑn sonucunda doฤdu, ardฤฑndan Roma ve Berlin'i baฤlayan bir "Eksen (Axis)โ (25 Ekim 1936) ilan edildi. Bu anlaลmayla iki gรผรง, dรผnyanฤฑn bundan bรถyle Roma-Berlin ekseninde dรถneceฤini iddia etmekteydi. Bunu Sovyetler Birliฤi'ne karลฤฑ Alman-Japon Anti-Komintern Paktฤฑ izledi (25 Kasฤฑm 1936).
Challenger Uzay Mekiฤi Faciasฤฑ
Challenger uzay mekiฤi, 28 Ocak 1986 tarihinde รถฤleden รถnce saat 11.38โte (Eastern Time Zone-Doฤu Zaman Dilimi) Cape Canaveral, Floridaโdan kalkmฤฑลtฤฑ ve Christa McAuliffe uzaya seyahat edecek ilk Amerikalฤฑ sivil olma yolunda ilerliyordu. McAuliffe -New Hemisphereโdan 37 yaลฤฑnda bir lise sosyal bilgiler รถฤretmeni- Challengerโฤฑn 7 kiลilik ekibinde yer almasฤฑnฤฑ saฤlayacak bir yarฤฑลmayฤฑ kazanmฤฑลtฤฑ. Aylarca mekik eฤitimi aldฤฑ ancak 23 Ocak'tan itibaren altฤฑ uzun gรผn boyunca beklemek zorunda kaldฤฑ รงรผnkรผ Challenger'ฤฑn fฤฑrlatma geri sayฤฑmฤฑ, hava durumu ve teknik sorunlar nedeniyle defalarca ertelenmiลti. Nihayetinde 28 Ocakโta mekik kalktฤฑ.
Jonestown Katliamฤฑ
โJonestown Katliamฤฑโ 18 Kasฤฑm 1978'de, Halkฤฑn Tapฤฑnaฤฤฑ (Peoples Temple) adlฤฑ bir Amerikan tarikatฤฑnฤฑn 900'den fazla รผyesinin, liderleri Jim Jones'un (1931-1978) yรถnetimindeki toplu intihar katliamฤฑnda รถldรผฤรผ zaman meydana geldi. Bu olay Gรผney Amerika รผlkesi Guyana'daki Jonestown yerleลkesinde gerรงekleลti. Jim Jones 1950'lerde Indiana'da โHalkฤฑn Tapฤฑnaฤฤฑโnฤฑ kurmuล, ardฤฑndan 1960'larda cemaatini Kaliforniya'ya taลฤฑmฤฑลtฤฑ. 1970'lerde, medyanฤฑn olumsuz ilgisini takiben, gรผรงlรผ ve otoriter vaiz, yaklaลฤฑk 1000 takipรงisiyle birlikte รผtopik bir topluluk kuracaklarฤฑna sรถz verdiฤi Guyana ormanฤฑna taลฤฑndฤฑ. 18 Kasฤฑm 1978'de, taciz iddialarฤฑnฤฑ araลtฤฑrmak iรงin Jonestown'a giden ABD Kongre รyesi Leo Ryan, delegasyonunun dรถrt รผyesiyle birlikte รถldรผrรผldรผ. Aynฤฑ gรผn Jones silahlฤฑ muhafฤฑzlarฤฑ da yanlarฤฑndayken, cemaatine hazฤฑrladฤฑklarฤฑ zehirli karฤฑลฤฑmlarฤฑnฤฑ yutmalarฤฑnฤฑ emretti.
Ateลkes Gรผnรผ: Birinci Dรผnya Savaลฤฑ’nฤฑn Sonu
Bรผyรผk Savaล, 1918 yฤฑlฤฑnฤฑn 11. ayฤฑnฤฑn 11. gรผnรผnรผn 11. saatinde sona erdi. O gรผnรผn sabahฤฑ saat 5โte, insan gรผcรผnden ve erzaktan yoksun kalan ve yakฤฑn bir iลgalle yรผz yรผze olan Almanya, Mรผttefiklerle, Fransaโnฤฑn Compiรจgne ลehrinin dฤฑลฤฑnda bir tren vagonunda ateลkes antlaลmasฤฑ imzalamฤฑลtฤฑ. Almanya, Bรผyรผk Britanya, Rusya, Avusturya-Macaristanโฤฑn her birinden bir milyona yakฤฑn ve daha fazla can kaybฤฑyla Birinci Dรผnya Savaลฤฑ, ardฤฑnda toplamda 9 milyon รถlรผ, 21 milyon yaralฤฑ asker bฤฑrakmฤฑลtฤฑ. Bunun yanฤฑnda en az 5 milyon sivil de hastalฤฑฤa, aรงlฤฑฤa veya savaลa maruz kaldฤฑฤฤฑndan dolayฤฑ hayatฤฑnฤฑ kaybetmiลti.
