Bu yazฤฑyฤฑ 3 dakikada okuyabilirsiniz.
Conestoga Vagonu olarak bilinen kendine has รถzelliklere sahip atlฤฑ yรผk vagonunun kรถkenleri, 18. yรผzyฤฑlฤฑn ortalarฤฑndan sonlarฤฑna kadarki dรถnemde, Pensilvanyaโdaki Lancaster Countyโnin Conestoga Nehri bรถlgesine kadar gitmektedir. Kendine รถzgรผ kavisli zemini ve ahลap รงemberler รผzerine monte edilmiล kanvas รถrtรผleri ile dรถnemine damga vurmuล Conestoga Vagonlarฤฑ, takip eden yรผzyฤฑl boyunca, รถzellikle Pensilvanyaโda ve Maryland, Ohio, Virginia gibi รงevre eyaletlerde, รงiftlik รผrรผnlerini ลehirlere taลฤฑmak ve ลehirdeki mallarฤฑ da kฤฑrsal bรถlgelere taลฤฑmak amacฤฑyla sฤฑklฤฑkla kullanฤฑlmฤฑลlardฤฑr. Aynฤฑ zamanda Conestoga Vagonlarฤฑ, bu eyaletlerin yanฤฑ sฤฑra Birleลik Devletlerโin hemen her bรถlgesinde ve ek olarak Kanadaโda da kullanฤฑlmฤฑลtฤฑr.
Conestoga Bรถlgesinin Tarihi
Conestoga Nehri (aynฤฑ zamanda Conestoga Deresi olarak da anฤฑlฤฑr), Lancaster Countyโnin merkezinden geรงen Susquehanna Nehriโnin bir koludur. โConestogaโ kelimesinin Iraquois dilinden tรผretildiฤi ve รงoฤunlukla โKabin Direฤinin Halkฤฑโ anlamฤฑna geldiฤi dรผลรผnรผlmektedir. Avrupalฤฑ โโyerleลimcilerin bรถlgeye geliลinden รถnce, Susquehanna veya Susquehannock olarak da bilinen bir Kฤฑzฤฑlderili kabilesi olan Conestogalar, Susquehanna Nehri boyunca yaลamaktalardฤฑ.
Biliyor musunuz? โConestoga Vagonuโ terimi bazen yanlฤฑลlฤฑkla โkapalฤฑ (covered) vagonโ kelimesiyle aynฤฑ anlamda kullanฤฑlsa da aslฤฑnda bu isim, ilk olarak 18. yรผzyฤฑlฤฑn ortalarฤฑnda Pensilvanyaโdaki Lancaster Countyโnin Conestoga Nehri bรถlgesinde รผretilen aฤฤฑr, geniล tekerlekli kapalฤฑ spesifik vagon tipini ifade etmektedir.
1700โlรผ yฤฑllarda Conestogalar, Quaker (Quakerlar, mevcut Hristiyan mezheplerinden ve tarรฎkatlarฤฑndan memnun olmayanlar tarafฤฑndan 17. yรผzyฤฑl ortalarฤฑnda ฤฐngiltereโnin kuzey batฤฑsฤฑnda ortaya รงฤฑkmฤฑล bir mezhep)* lideri William Penn tarafฤฑndan kurulan koloni -daha sonra Pensilvanya olacak- ile ticari iliลkiler kurdular. Kรผrk ticareti bรถlgeden รงekildikรงe Conestogalarฤฑn etkisi azaldฤฑ ve รงoฤu batฤฑya doฤru gรถรง etti. 1763 yฤฑlฤฑnฤฑn sonlarฤฑnda, Pontiac Ayaklanmasฤฑ (1763-1766 yฤฑllarฤฑ arasฤฑnda Bรผyรผk Gรถller bรถlgesinde Bรผyรผk Britanya yรถnetimine karลฤฑ ortaya รงฤฑkan bir Kฤฑzฤฑlderili ayaklanmasฤฑ)* esnasฤฑnda batฤฑ sฤฑnฤฑrฤฑndaki Amerikan Yerlilerinin saldฤฑrฤฑsฤฑna misilleme olarak, Paxton Boys olarak bilinen kanunsuz bir grup, geri kalan Conestogalarฤฑn รงoฤunu acฤฑmasฤฑzca katletti.
Conestago Vagonunun Tasarlanmasฤฑ
O zamana kadar, Pensilvanyaโdaki Menonit (Mennonitler, Frieslandโdaki Menno Simonsโun adฤฑnฤฑ taลฤฑyan Anabaptist mezheplerinin kilise topluluklarฤฑna ait bazฤฑ Hฤฑristiyan gruplarฤฑnฤฑn รผyeleri) Alman yerleลimciler olduklarฤฑna inanฤฑlan Susquehanna Vadisiโndeki yetenekli ustalar, Conestoga adฤฑnฤฑ taลฤฑyacak olan kendine รถzgรผ รผstรผ kapalฤฑ vagonlarฤฑ inลa etmeye baลlamฤฑลtฤฑ. Engebeli yollarda aฤฤฑr yรผkleri รงekmek iรงin tasarlanan kapalฤฑ vagonlar, altฤฑ tona kadar yรผk taลฤฑyabiliyorlardฤฑ. Vagonlarฤฑn her biri el iลรงiliฤi ile ahลaptan (meลe ve kavak dahil) yapฤฑlmฤฑลtฤฑ. Conestoga Vagonunun zemini, hareket halindeyken vagon iรงeriฤinin kaymasฤฑnฤฑ veya dรผลmesini รถnlemek iรงin her iki uรงta yukarฤฑ doฤru kฤฑvrฤฑlฤฑrken uรงtaki kapฤฑlar bir zincirle yerinde tutturulur ve yรผkleme-boลaltma esnasฤฑnda da aรงฤฑlabilirlerdi.
Conestoga Vagonunun รผstรผnรผ kapatan beyaz kanvas รถrtรผ, vagonun iรงindeki yรผkรผ, sert hava koลullarฤฑna karลฤฑ korumaktaydฤฑ. Aynฤฑ zamanda bu beyaz kanvas รถrtรผ, vagonun รผzerine yerleลtirilen ahลap kemerlerle de gerdirilmiลti. Bu kumaล, su geรงirmez hale gelmesi iรงin keten tohumu yaฤฤฑna batฤฑrฤฑlฤฑyordu. Her Conestoga Vagonu, ideal olarak bรถlgede yetiลtirilen ve Conestoga atlarฤฑ olarak bilinen dรถrt ila altฤฑ at tarafฤฑndan รงekiliyordu. Bu atlar, uysal ve gรผรงlรผ olmalarฤฑnฤฑn yanฤฑnda gรผnde yaklaลฤฑk 12 ila 14 mil (19-23 km)* yol alabiliyordu. Conestoga Vagonunun sรผrรผcรผsรผ, vagonu, genelde vagonun iรงinden sรผrmek yerine ya yanฤฑnda yรผrรผr ya sฤฑranฤฑn gerisindeki atlarฤฑ sรผrer ya da arka tekerleklerden birinin รถnรผndeki vagon yataฤฤฑnฤฑn altฤฑndan รงekilebilen bir tahta parรงasฤฑ olan โlazy boardโ รผzerine otururdu.
Amerikan Tarihinde Conestoga Vagonunun Rolรผ
Conestoga Vagonu, 1820-1840 yฤฑllarฤฑ arasฤฑnda oldukรงa sฤฑk kullanฤฑlmฤฑลtฤฑr. Bu vagonlar รงoฤunlukla Pensilvanya ve bunun yanฤฑnda Maryland, Ohio ve Virginia gibi รงevre eyaletlerde de kullanฤฑlmฤฑลtฤฑr. Vagonlarฤฑn, ลehirlerde satฤฑlacak mฤฑsฤฑr, arpa ve buฤday gibi รงiftlik รผrรผnlerinin taลฤฑnmasฤฑnda ve mallarฤฑn kentsel toplumlardan kฤฑrsal topluluklara taลฤฑnmasฤฑnda รถnemli derecede faydalฤฑ olduฤu kanฤฑtlanmฤฑลtฤฑr. Yรผzyฤฑlฤฑn ortalarฤฑna doฤru demiryolu hatlarฤฑnฤฑn geniลlemesi, Conestoga Vagonunun aฤฤฑr yรผk taลฤฑmak iรงin dรผzenli olarak kullanฤฑlmasฤฑnฤฑ sona erdirmiล ve 1861โde ฤฐรง Savaลโฤฑn patlak vermesiyle de รผretimi artฤฑk nihayete ermiลti.
Conestoga Vagonunun 19. yรผzyฤฑlda, batฤฑya doฤru bรผyรผk gรถรงte -Oregon ve California gibi bรถlgelere- rol oynadฤฑฤฤฑ yaygฤฑn bir yanฤฑlgฤฑdฤฑr. Conestoga Vagonlarฤฑ, bu kadar uzun mesafelere รงekilemeyecek kadar aฤฤฑrdฤฑ ve batฤฑya giden yolcular bu vagonlarฤฑn yerine รงayฤฑr yelkenlileri veya โBatฤฑ Vagonlarฤฑโ olarak bilinen saฤlam รถrtรผlmรผล vagonlara yรถnelmiลlerdir. Bunlarฤฑn dรผz gรถvdeleri ve Conestoga Vagonundan daha alรงak gรถvdeleri vardฤฑ. Beyaz kanvas รถrtรผleri, vagonlarฤฑ uzaktan yelkenli bir gemi gibi gรถstererek onlara โyelkenliโ adฤฑnฤฑ kazandฤฑrmฤฑลtฤฑ.
Dipnot: โ*โ ile belirtilen kฤฑsฤฑmlar รงeviren kiลi tarafฤฑndan eklenmiลtir.
