โYรผzyฤฑlฤฑn Beyin Cerrahฤฑโ Gazi Yaลargil, Nobel Kimya รdรผlรผ sahibi Aziz Sancar, ลimdilerde senatรถr adaylฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklayan Mehmet รz ve son dรถnemde de Pfizer-BioNTech COVID-19 aลฤฑsฤฑnฤฑn รผreticisi รzlem Tรผreci ve Uฤur ลahin รงiftiโฆ Bu saydฤฑฤฤฑmฤฑz isimler dรผnya รงapฤฑnda bilinen Tรผrk hekimlerden birkaรงฤฑ fakat ลimdi zikredeceฤimiz Mรผnci Kalayoฤlu ise muhtemelen pek รงoฤunuzun ilk defa duyacaฤฤฑ bir hekim. Bu yazฤฑmฤฑzda, yaptฤฑฤฤฑ binlerce nakil ameliyatฤฑ ile hem dรผnyanฤฑn hem de รผlkemizin cerrahi alandaki geliลiminde รงok bรผyรผk role sahip olan Mรผnci Kalayoฤluโnu ve kendi hayatฤฑnฤฑ yazdฤฑฤฤฑ โHatฤฑrda Kalanlarโ kitabฤฑnฤฑ inceleyeceฤiz.
Etiket: hekim
Dรผnyayฤฑ Deฤiลtiren 7 ฤฐlaรง
ฤฐnsanlar binlerce yฤฑldฤฑr ลifa bulmak amacฤฑyla iksirler iรงmiล, buharlar solumuล ve merhemler sรผrmรผลlerdir. Ancak รงok az sayฤฑdaki ilaรง tฤฑbbฤฑn temelini sarsacak derecede devrim yaratmฤฑลtฤฑr. Bu ilaรงlardan yedi tanesi, sizleri ลaลฤฑrtabilecek bazฤฑ gerรงeklerle birlikte aลaฤฤฑda listelenmiลtir.
Aลฤฑlar Sayesinde Unutmuล Olabileceฤiniz 4 Hastalฤฑk
Bu yazฤฑyฤฑ 4 dakikada okuyabilirsiniz Yaygฤฑn aลฤฑlama, Amerika Birleลik Devletleri'ndeki birรงok tehlikeli ve รถlรผmcรผl hastalฤฑฤฤฑn azalmasฤฑna, hatta neredeyse tamamen ortadan kalkmasฤฑna yardฤฑmcฤฑ oldu. Philadelphia Doktorlar Kolejiโnin (The College of Physicians of Philadelphia) online bir kaynaฤฤฑ olan The History of Vaccines'in (Aลฤฑlar Tarihi) editรถrรผ epidemiyolojist Renรฉ Najera, "Riski รถlรงmede รงok kรถtรผyรผz" diyor ve ekliyor: "Ve bu yรผzden, bir… Okumaya devam et Aลฤฑlar Sayesinde Unutmuล Olabileceฤiniz 4 Hastalฤฑk
Eter ve Kloroform
1861โde Amerikan ฤฐรง Savaลฤฑ baลlamadan รถnce eter ve kloroform birkaรง yฤฑl boyunca ameliyatta anestezi metodu olarak kullanฤฑlฤฑyordu. ฤฐkisi de 1840โlฤฑ yฤฑllarda geliลtirilmesine raฤmen kloroform daha รงok kullanฤฑlฤฑyordu รงรผnkรผ etkisini daha รงabuk gรถsteriyordu ve yanฤฑcฤฑ deฤildi. Savaล boyunca eter ve รถzellikle kloroform, on binlerce yaralฤฑ askerde ampรผtasyon ve deฤiลik prosedรผrleri uygulayan askeri doktorlar iรงin vazgeรงilmezdi.
ฤฐรงimizdeki Gizemin รรถzรผlmesi: Anatominin Babalarฤฑnฤฑn Hikayesi
1539โda Padualฤฑ bir hรขkimin Vesaliusโun รงalฤฑลmalarฤฑna ilgi duymaya baลlamasฤฑyla birlikte diseksiyon malzemesi desteฤi artmฤฑล ve idam edilmiล suรงlularฤฑn bedenlerini kullanma izni almฤฑลtฤฑr. Bu durum, dini sebeplerle anatomi รงalฤฑลma izni yalnฤฑzca hayvanlarla -รงoฤunlukla maymunlarla- sฤฑnฤฑrlandฤฑrฤฑlmฤฑล olan Galenโle aralarฤฑnda belirgin bir farka yol aรงmฤฑลtฤฑr. Vesalius, gรถzlemlerinin Galenโle farklฤฑlฤฑklar gรถsterdiฤini ve insanlarฤฑn maymunlarla aynฤฑ anatomiyi paylaลmadฤฑฤฤฑnฤฑ fark etmiลtir.
Tฤฑbbฤฑn ฤฐรงinden
Tฤฑp, yaลamฤฑ paylaลma sanatฤฑdฤฑr derler. Ben bu tanฤฑmฤฑn yeterli olmadฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyorum. Doktor, kiลi hastalandฤฑฤฤฑnda hastasฤฑyla hayatฤฑ paylaลmaz, kendi hayatฤฑnฤฑ ortaya koyar onu kurtarmak iรงinโฆ Kendi hayatฤฑndan, zamanฤฑndan alฤฑr hastasฤฑna verir. Bรถyle kutsal bir meslektir doktorluk. Gelin, hep beraber dรผnyanฤฑn en minik savaลรงฤฑsฤฑ Eliska bebeฤin mรผcadelesini ve her gรผn, tekrardan kendini tanฤฑmak zorunda kalan Henry Molaison'un hikayesini inceleyelim.
COVID-19 Dรถneminde Ruh Saฤlฤฑฤฤฑ
Yeni bir รงalฤฑลma, COVID-19 hastalarฤฑnฤฑn bakฤฑmฤฑna dahil olan doktorlarฤฑn, hemลirelerin ve acil durum mรผdahalecilerinin yarฤฑsฤฑndan fazlasฤฑnฤฑn akut travmatik stres, depresyon, anksiyete, sorunlu alkol kullanฤฑmฤฑ ve uykusuzluk dahil olmak รผzere bir veya daha fazla zihinsel saฤlฤฑk sorunu iรงin risk altฤฑnda olabileceฤini รถne sรผrรผyor. Araลtฤฑrmacฤฑlar, bu akฤฑl saฤlฤฑฤฤฑ koลullarฤฑnฤฑn risk seviyesinin, 11 Eylรผl ve Katrina Kasฤฑrgasฤฑ gibi doฤal afetler sฤฑrasฤฑnda gรถzlemlenen oranlarla karลฤฑlaลtฤฑrฤฑlabilir olduฤunu buldular.
Tฤฑbbฤฑn Babasฤฑ Hipokrat
Yunan bir hekim olan Hipokrat, klinik bulgularฤฑn gรถzlemiyle akฤฑlcฤฑ sonuรงlarฤฑ eลleลtirmesi sebebiyle Batฤฑ tฤฑbbฤฑnฤฑn babasฤฑ olarak anฤฑlmaktadฤฑr. Kendisine atfedilen รถฤretiler aracฤฑlฤฑฤฤฑyla Hipokratโฤฑn, hastalฤฑklarฤฑn tanrฤฑlar ve batฤฑl inanรงlardan ziyade doฤal etkenlerden kaynaklanan unsurlar olduฤunu dรผลรผnen belki de ilk kiลi olduฤu dรผลรผnรผlmektedir. Tฤฑbbi uygulamanฤฑn temellerini belirleyerek ve Hipokrat Yemini aracฤฑlฤฑฤฤฑyla hekimin rolรผ ve etik รผzerinde รงฤฑฤฤฑr aรงan bir gรถrev alarak tฤฑbbฤฑn ayrฤฑ bir bilimsel sรถylem olarak kurulmasฤฑna yardฤฑmcฤฑ olmuลtur.
COVID-19 Dฤฑลฤฑ รlรผmlerdeki Artฤฑล
Bu รงalฤฑลmada, Hastalฤฑk Kontrol ve รnleme Merkezleriโndeki (CDC) toplam รถlรผm sayฤฑlarฤฑndan COVID-19 kaynaklฤฑ รถlรผm sayฤฑlarฤฑ รงฤฑkartฤฑldฤฑฤฤฑnda, bazฤฑ demografilerde, 2020 yฤฑlฤฑndaki รถlรผm oranlarฤฑnฤฑn 2019 yฤฑlฤฑnฤฑn aynฤฑ dรถnemindeki รถlรผm oranlarฤฑnฤฑ geride bฤฑraktฤฑฤฤฑ gรถrรผlmรผลtรผr. Bu zaman aralฤฑฤฤฑ ise Amerika Birleลik Devletleriโnde COVID-19 salgฤฑnฤฑyla karลฤฑlaลฤฑlan ilk รผรง ayฤฑ temsil etmektedir.
